Nerwiak Mortona (inaczej metatarsalgia Mortona) to jedna z częstszych, a jednocześnie trudno rozpoznawalnych przyczyn bólu środkowej części podeszwy[1]. Choroba ta może przez długi czas manifestować się nieswoistymi objawami, które pacjenci mylą z przeciążeniem lub niewygodnym obuwiem. Nieleczona prowadzi do narastającego bólu i znacznego ograniczenia codziennego funkcjonowania. Przeczytaj, jak ją rozpoznać i leczyć.
Z tego artykułu dowiesz się:
- co to jest nerwiak Mortona,
- jakie są przyczyny i objawy tej choroby,
- jak ją leczyć,
- czym grozi nieleczony nerwiak Mortona,
- ile kosztuje leczenie.
Co to jest nerwiak Mortona w stopie (metatarsalgia Mortona)?
Nerwiak Mortona (ang. Morton’s neuroma) to przewlekła choroba nerwu podeszwowego wspólnego palców, najczęściej zlokalizowana pomiędzy III i IV kością śródstopia (trzecim a czwartym palcem), rzadziej między II a III[1,2]. Zmiana ta polega na pogrubieniu nerwu w wyniku jego długotrwałego podrażnienia i ucisku mechanicznego, a nie na rozwoju guza w sensie nowotworowym. Co ciekawe, nerwiak Mortona częściej diagnozowany jest u kobiet niż u mężczyzn. Dotyczy głównie osób między 30. a 60. rokiem życia i może obejmować nawet do 30 proc. populacji[3].
W obrazie histopatologicznym obserwuje się rozrost tkanki włóknistej wokół nerwu, pogrubienie osłonki nerwowej oraz cechy przewlekłego zapalenia[4]. Proces ten prowadzi do zaburzenia przewodnictwa nerwowego i powstania charakterystycznych dolegliwości bólowych.
Nerw podeszwowy wspólny palców przebiega w wąskiej przestrzeni pomiędzy głowami kości śródstopia, gdzie jest szczególnie narażony na ucisk podczas chodzenia, zwłaszcza w niedopasowanym obuwiu[3]. Dodatkowym czynnikiem jest więzadło poprzeczne śródstopia, które może nasilać kompresję nerwu w trakcie obciążania przodostopia[4,5].
Czy nerwiak Mortona to rak? Metatarsalgia a nowotwór
Nerwiak Mortona nie jest nowotworem, ani złośliwym, ani łagodnym. Mimo potocznej nazwy nie spełnia on kryteriów guza nowotworowego, ponieważ patomechanizm jego rozwoju nie obejmuje niekontrolowanego rozrostu komórek[6]. Jest to zmiana o charakterze degeneracyjno-zapalnym, powstająca na skutek przewlekłego przeciążenia nerwu.
Należy podkreślić, że w artykułach naukowych coraz częściej podkreśla się, że określenie nerwiak jest w tym przypadku mało precyzyjne, a bardziej trafnym terminem byłoby określenie tej jednostki chorobowej jako przewlekła neuropatia uciskowa nerwu podeszwowego[2].
Warto wiedzieć
Przebieg może być postępujący, a dolegliwości bólowe – bardzo nasilone, jeśli nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie.
Jakie są przyczyny i objawy nerwiaka Mortona?
Nerwiak Mortona rozwija się stopniowo w wyniku długotrwałego działania czynników mechanicznych, które prowadzą do przewlekłego podrażnienia nerwu podeszwowego. Zrozumienie przyczyn choroby oraz charakterystycznych objawów ma duże znaczenie dla wczesnego rozpoznania i wdrożenia skutecznego leczenia.
Czynniki ryzyka
Rozwój nerwiaka Mortona jest wieloczynnikowy. Do najczęściej opisywanych przyczyn nerwiaka Mortona należą:
- przewlekły ucisk nerwu w niedopasowanym obuwiu (np. noszenie butów z wąskimi noskami);
- noszenie butów na wysokim obcasie, co zwiększa nacisk na przodostopie;
- płaskostopie poprzeczne prowadzące do rozszerzenia przodostopia;
- deformacje palców (np. palce młotkowate, paluch koślawy, potocznie zwany haluksem);
- nadmierna masa ciała, co zwiększa obciążenie stóp;
- sporty obciążające przodostopie, takie jak bieganie czy balet;
- praca zawodowa wymagająca długotrwałego stania[1-3].
Długotrwałe działanie powyższych czynników prowadzi do mikrourazów w obrębie nerwu i stopniowego rozwoju zmian włóknistych.
Objawy
Objawy nerwiaka Mortona mają zwykle charakter napadowy i nasilają się podczas chodzenia. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to:
- piekący, palący ból w przedniej części stopy;
- uczucie ciała obcego w bucie;
- mrowienie i drętwienie palców, głównie III i IV palca;
- ból promieniujący do palców stopy[1-3].
W zaawansowanych przypadkach ból może występować także w spoczynku.
Jak wygląda leczenie nerwiaka Mortona?
Leczenie nerwiaka Mortona powinno być stopniowe i dostosowane do nasilenia objawów oraz czasu ich trwania.
Leczenie zachowawcze nerwiaka Mortona – wkładka i nie tylko
Pierwszym etapem jest eliminacja czynników powodujących ucisk nerwu:
- zmiana obuwia na szerokie w przedniej części,
- stosowanie indywidualnych wkładek ortopedycznych;
- przyjmowanie leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym;
- ograniczenie aktywności nasilających ból[7].
Iniekcje
Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów, stosuje się iniekcje, czyli zastrzyki miejscowe podawane w okolicę nerwu objętego procesem chorobowym. Lekarze najczęściej decydują się na blokadę sterydową przy pomocy glikokortykosteroidów, a sam zabieg wykonywany jest pod kontrolą USG, co zwiększa precyzję, a jednocześnie ogranicza ryzyko uszkodzenia okolicznych tkanek[7].
Rehabilitacja
W niektórych przypadkach pomocna może okazać się rehabilitacja. Fizjoterapia obejmuje najczęściej terapię manualną stopy, ultradźwięki i laseroterapię, a także indywidualnie dobrane ćwiczenia poprawiające rozkład obciążeń w obrębie przodostopia[7].
Leczenie operacyjne
W niektórych, rzadkich przypadkach konieczne jest usunięcie zgrubienia nerwu za pomocą technik chirurgicznych[7]. Alternatywą jest kriolezja.
Kriolezja nerwiaka Mortona jest małoinwazyjną metodą leczenia operacyjnego, polegającą na kontrolowanym uszkodzeniu nerwu za pomocą bardzo niskiej temperatury (najczęściej do –50°C) pod kontrolą USG[8]. Zamrożenie nerwu prowadzi do przerwania przewodnictwa bólowego, przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości struktur otaczających, co zmniejsza ryzyko powikłań w porównaniu z klasycznym wycięciem nerwu[8].
Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i nie wymaga hospitalizacji, w ciągu trzech dni po zabiegu ograniczamy obciążenie stopy, po tym okresie pacjent wraca do codziennych czynności [8] Badania kliniczne wskazują, że kriolezja może istotnie redukować dolegliwości bólowe u znacznej części chorych, choć w niektórych przypadkach konieczne jest powtórzenie procedury lub zastosowanie leczenia chirurgicznego[9,10].
Porada eksperta
Nieleczony nerwiak Mortona może prowadzić do przewlekłego, narastającego bólu, ograniczenia aktywności fizycznej oraz wtórnych zaburzeń chodu, co negatywnie wpływa także na inne stawy kończyny dolnej. Właściwa diagnostyka i odpowiednio dobrane leczenie mogą z kolei ograniczyć konieczność interwencji chirurgicznej, dlatego też warto skonsultować się ze specjalistą od razu po zaobserwowaniu charakterystycznych objawów.
Klaudiusz Kosowski, ortopeda w Centrum Medyczne Diagnosis
Ile kosztuje usunięcie nerwiaka Mortona?
KRIOLEZJA NERWIAKA KOSZTUJE 2500 ZŁ. LECZENIE OPERACYJNE OK 9000ZŁ
Koszt leczenia zależy od zastosowanej metody i oscyluje w granicach od 2000 do 3000 złotych.
Podsumowanie – najważniejsze informacje o nerwiaku Mortona
- Nerwiak Mortona to przewlekła neuropatia uciskowa.
- Wczesna diagnostyka zwiększa skuteczność leczenia zachowawczego i ogranicza ryzyko interwencji chirurgicznej.
- Nieleczona choroba może prowadzić do trwałego bólu i ograniczenia sprawności.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Od czego robi się nerwiak Mortona?
Nerwiak Mortona powstaje najczęściej w wyniku przewlekłego ucisku nerwu podeszwowego wspólnego palców. Sprzyjają temu zbyt ciasne obuwie, wysokie obcasy, deformacje stopy oraz długotrwałe przeciążenia, prowadzące do mikrourazów i stopniowej przebudowy nerwu.
Jak leczyć nerwiaka Mortona?
Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby i nasilenia objawów. We wczesnym etapie stosuje się metody zachowawcze, takie jak zmiana obuwia, wkładki ortopedyczne i fizjoterapia, a w przypadku utrzymujących się dolegliwości rozważa się leczenie operacyjne, w tym kriolezję lub klasyczną operację.
Ile trwa operacja nerwiaka Mortona?
Zabieg kriolezji trwa przeciętnie od 20 do 40 minut. Operacja metodą chirurgii tradycyjnej zajmuje zaś zazwyczaj od 30 do 60 minut.
Bibliografia:
- Mak MS, Chowdhury R, Johnson R. Morton’s neuroma: review of anatomy, pathomechanism, and imaging. Clin Radiol. 2021 Mar;76(3):235.e15-235.e23. doi: 10.1016/j.crad.2020.10.006. Epub 2020 Nov 7. PMID: 33168237.
- Jain S, Mannan K. The diagnosis and management of Morton’s neuroma: a literature review. Foot Ankle Spec. 2013 Aug;6(4):307-17. doi: 10.1177/1938640013493464. Epub 2013 Jun 27. PMID: 23811947.
- Medycyna Praktyczna. (2026). Nerwiak Mortona – dlaczego powstaje, jak złagodzić objawy? [online] Available at: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/363932 [Accessed 27 Jan. 2026].
- Bhatia M, Thomson L. Morton’s neuroma – Current concepts review. J Clin Orthop Trauma. 2020 May-Jun;11(3):406-409. doi: 10.1016/j.jcot.2020.03.024. Epub 2020 Apr 10. PMID: 32405199; PMCID: PMC7211826.
- Adams WR 2nd. Morton’s neuroma. Clin Podiatr Med Surg. 2010 Oct;27(4):535-45. doi: 10.1016/j.cpm.2010.06.004. PMID: 20934103.
- Jastrzębski, P., Kaczor, T., Żłobiński, T., Stolecka-Warzecha, A. and Błońska-Fajfrowska, B. (2019). Metatarsalgia as osteoarticular cause of foot dysfunction. Annales Academiae Medicae Silesiensis, 73, pp.134–143. doi: https://doi.org/10.18794/aams/102683.
- Valisena S, Petri GJ, Ferrero A. Treatment of Morton’s neuroma: A systematic review. Foot Ankle Surg. 2018 Aug;24(4):271-281. doi: 10.1016/j.fas.2017.03.010. Epub 2017 Apr 5. PMID: 29409240.
- Djebbar S, Rossi IM, Adler RS. Ultrasound-Guided Cryoanalgesia of Peripheral Nerve Lesions. Semin Musculoskelet Radiol. 2016 Nov;20(5):461-471. doi: 10.1055/s-0036-1596063. Epub 2016 Dec 21. PMID: 28002868.
- Hodor L, Barkal K, Hatch-Fox LD. Cryogenic denervation of the intermetatarsal space neuroma. J Foot Ankle Surg. 1997 Jul-Aug;36(4):311-4. doi: 10.1016/s1067-2516(97)80079-8. PMID: 9298449.
- Caporusso EF, Fallat LM, Savoy-Moore R. Cryogenic neuroablation for the treatment of lower extremity neuromas. J Foot Ankle Surg. 2002 Sep-Oct;41(5):286-90. doi: 10.1016/s1067-2516(02)80046-1. PMID: 12400711.
